Can Atalay’dan Deprem Raporu: “Sorun Afet Değil, Yönetim Krizi”

Silivri Cezaevi’nde tutuklu bulunan Türkiye İşçi Partisi (TİP) Hatay Milletvekili Can Atalay’ın hazırladığı “Hatay Deprem Raporu 2026: Bir Afet, Bir Yönetim Krizi” başlıklı kapsamlı çalışma kamuoyuyla paylaşıldı. 112 sayfalık rapor, depremin üçüncü yılında Hatay’da barınma, sağlık, eğitim, yargı ve altyapı başta olmak üzere birçok alanda sorunların çözülemediğini ortaya koydu.

Raporda, konteyner kentlerin geçici çözüm olmaktan çıkarak kalıcı yaşam alanlarına dönüştüğü belirtilirken, açıklanan konut teslim rakamları ile sahadaki fiili yerleşim verileri arasında ciddi uyumsuzluklar bulunduğuna dikkat çekildi. Farklı kurumların farklı tarihlerde açıkladığı verilerin sağlıklı planlamayı engellediği ifade edilerek bu durum “veri yönetimi krizi” olarak tanımlandı. Çözüm olarak, tek merkezden şeffaf ve güncel bir veri sisteminin kurulması önerildi.

TOKİ Teslimleri Tartışmalı

Raporda, TOKİ tarafından teslim edildiği açıklanan konutlara ilişkin net, doğrulanabilir ve bağımsız denetimden geçmiş verilerin bulunmadığı vurgulandı. “Teslim” kavramının yeniden tanımlanması, bağımsız denetim mekanizmalarının oluşturulması ve hak sahiplerinin düzenli şekilde bilgilendirilmesi gerektiği kaydedildi.

İhalelerde Şeffaflık Eleştirisi

Deprem sonrası inşa süreçlerinde Kamu İhale Kanunu’nun 21/B maddesi kapsamında yapılan pazarlık usulü ihalelerin rekabeti zayıflattığı ve şeffaflık sorunlarına yol açtığı raporda yer aldı.

Sağlık, Eğitim ve Yargı Alanında Uyarılar

Moloz kaldırma çalışmalarında Dünya Sağlık Örgütü standartlarının uygulanmadığına dikkat çekilen raporda, toz kontrolü için branda kullanımı ve düzenli sulamanın zorunlu hale getirilmesi gerektiği belirtildi. Yıkılan 10 apartmana ilişkin yargı süreçlerinin yavaş ilerlediği, tutuklu sanık sayısının ise sınırlı kaldığı ifade edildi.

Eğitim alanında ise kalıcı okul binalarının hızla tamamlanması, konteyner okulların tamamen kaldırılması ve afet sonrası eğitim için özel bütçe oluşturulması çağrısı yapıldı. Öğretmenlere barınma desteği sağlanması, okullarda psikososyal destek birimlerinin kurulması ve ücretsiz yemek ile ulaşım hizmetlerinin yaygınlaştırılması önerildi.

Göç, Hayvan Hakları ve İş Güvenliği Vurgusu

Raporda, göç ve geri dönüş sürecine ilişkin ortak bir veri tabanı kurulması, geri dönmek isteyen hanelere yönelik onarım hibelerinin artırılması gerektiği belirtildi. Kent hayvanları için kalıcı bakım politikaları geliştirilmesi, düzenli besleme ve kısırlaştırma çalışmalarının planlı şekilde yürütülmesi istendi.

Şantiyelerde yaşanan iş kazalarının sistematik denetimsizlikten kaynaklandığına dikkat çekilerek, bağımsız bir “yeniden inşa güvenliği kurulu” oluşturulması çağrısı yapıldı.

Bağışlara Şeffaflık Çağrısı

Raporda ayrıca, “Türkiye Tek Yürek Kampanyası” kapsamında toplanan bağışların kullanımına ilişkin kamuoyuna açık, şeffaf ve denetlenebilir bir bilgilendirme yapılması gerektiği vurgulandı.

Can Atalay’ın raporu, Hatay’da deprem sonrası sürecin yalnızca fiziki yıkımla sınırlı kalmadığını; yönetim, planlama ve koordinasyon sorunları nedeniyle krizin derinleştiğini gözler önüne serdi.